Maskotka
Nazistowski sekret mojego żydowskiego ojca

Zobacz więcej…

Dodał: agusia1989 :: 2008-07-13 15:53:36

„Oszałamiająca. Tak emocjonalnie katastroficzna i gorzka, że włosy stają dęba”.
The Sunday Telegraph (Australia).

Trudno pisać recenzję z czyjegoś życia. Trudno jest ocenić kogoś, zmuszonego do podejmowania często dramatycznych decyzji. A tym bardziej, jeśli bohater naszej recenzji był wówczas dzieckiem.
Historia Alexa Kurzema jest jedyna w swoim rodzaju, takiej jeszcze nigdy nie było dane mi przeczytać. Po latach milczenia ujawnia demony przeszłości trapiące jego duszę. Przez długi czas ukrywał przed najbliższymi historię swego dzieciństwa, które wcale nie było takie, jakim być powinno.
Druga Wojna Światowa odebrała ludziom nie tylko dobytek, bliskich czy życie, ale często tożsamość. Do dzisiaj część z nich nie wie jak się nazywa, ile ma lat i skąd pochodzi. Mark Kurzem stara się rozwiązać łamigłówkę stanowiącą drogę do odkrycia przeszłości jego ojca. W oszałamiający sposób opisuje kolejne wydarzenia z odkrywanej przeszłości tak bliskiej mu osoby. Podejmuje śledztwo, chce pomóc ojcu zmierzyć się z przerażającą prawdą. Na zdjęciach ukrywanych przez tyle lat widać chłopca w szytym na jego miarę mundurze. Obok niego stoją łotewscy naziści – oto jest maskotka SS – Alex Kurzem, chłopiec żydowskiego pochodzenia.
Szokująca opowieść, relacja z punktu widzenia dziecka – zbrodni nazistowskich, kłamstwa i próby zmiany rzeczywistości na nowy wzór to i tak niepełne wyrażenie tego, co było dane mi przeczytać w tej książce. Zawiera ona tak niespodziewane zwroty akcji, że nie powstydziłby się ich najlepszy pisarz thrillerów. A to nie jest wymyślona powieść, tylko życie. Oszałamia nie tylko historia Alexa Kurzema spisana przez jego syna, ale próba odpowiedzi na pytania – czy dziecko powinno być pociągnięte do moralnych konsekwencji swoich czynów? Z punktu widzenia dorosłego, ukształtowanego człowieka próba wytyczenia granicy pomiędzy dobrem a złem jest nieraz bardzo trudna. Czy takie zadanie powinno zostać postawione przed kimś nieukształtowanym psychicznie i fizycznie?
Kontrowersyjny może być przytoczony przeze mnie przykład z tej historii. Alex Kurzem, jako dziecko – maskotka czuł szacunek do swego munduru nazistowskiego! Ale nie, dlatego, że to było ucieleśnienie pewniej, moralnie i etycznie złej, idei. Tylko, dlatego, że to mundur – symbol żołnierza walczącego w danej sprawie. Czy takie pojmowanie dziecka można uznać za złe? „Maskotka” to nie tylko porywająca do ostatniej strony historia, ale przede wszystkim chyba najbardziej moralne wyzwanie nie tylko dla bohatera przedstawionych wydarzeń, ale dla nas wszystkich. Czy łącznie z całym złem Drugiej Wojny Światowej należy potępić dziecko? Uratowane przez wojska łotewskie, przeżyło dzięki byciu maskotką żołnierzy. Po lekturze tej książki przed czytelnikiem pojawi się cała mnogość pytań. Zobaczymy wojskowych z tamtych okrutnych czasów, jako ludzi targanych emocjami, co w relacji dziecka staje się bardziej wyraziste. Wewnętrzne problemy głównego bohatera dopełniają intrygi oraz wydarzenia wojenne znajdujące się w odrębnym świecie dorosłych. Alex zostaje jednak siłą wciągnięty w to wszystko, czego nie rozumie i nie akceptuje. Chce zachować się jak dziecko, ale wpojone w niego poczucie bycia „małym żołnierzem” jest tak silne, iż nie umie żyć jak jego rówieśnicy. Nosi mundur, nie chce się uczyć i czuje wewnętrzną przynależność do grupy żołnierzy, przez których został uratowany.
To, co przeżył Alex Kurzem, jego pragnienie odnalezienia własnych korzeni, powracające nocą koszmary przeżytych wydarzeń tworzą niepowtarzalną i wstrząsającą kompozycję. Wydaje się, że książka ta, spisana przez jego syna jest nieustannym dialogiem pomiędzy nimi. Ojciec chce opowiedzieć o swojej przeszłości, a syn zrozumieć go i odnaleźć także część swoich korzeni, rozwikłać zagadkę maskotki łotewskiej grupy nazistów.
„Maskotka” jest to nie tylko retrospekcja wydarzeń z czasów Drugiej Wojny Światowej. We wspomnienia ojca Mark Kurzem wplata relację z własnych poszukiwań dotyczących przeszłości ojca, liczne spotkania z osobami mogącymi posiadać jakiekolwiek informacje.
Książka ta jest niezapomnianą lekturą, nie tylko dla ludzi pasjonujących się historią i Drugą Wojną Światową. Jest czymś więcej niż relacją z czasów dzieciństwa, to historia człowieczeństwa, tajemnic i ciągle żyjących demonów przeszłości nękających Alexa Kurzema.
Wyprawa w głąb jego wspomnień jest nie tylko szokującym przeżyciem, ale próbą odpowiedzi na uniwersalne pytania o podłożu moralnym i etycznym – Jak daleko może sięgnąć ludzka desperacja i chęć przeżycia? Na ile można odrzucić i stłamsić w sobie własne człowieczeństwo?
Na te i inne pytania jednak czytelnik musi odpowiedzieć sobie samemu sięgając po tą książkę. Jest ona warta każdej minuty poświęconej na odkrywanie tajemnic Drugiej Wojny Światowej, w tym także tajemnicy „Maskotki”….