J. R. R. Tolkien

John Ronald Reuel Tolkien (03-01-1892 - 02-09-1973), światowej sławy angielski pisarz, profesor języka staroangielskiego w Oksfordzie, jeden z najlepszych filologów swego czasu, autor licznych prac naukowych, zasłynął przede wszystkim jako twórca niezwykłej krainy fikcji, która od lat zachwyca kolejne pokolenia czytelników na całym świecie.
Sławę przyniósł mu napisany w 1937 roku Hobbit. Zachęcony ogromnym sukcesem autor postanowił snuć dalej swą opowieść o Śródziemiu. Czytelnicy musieli jednak czekać długo, bo pierwszy tom trylogii Władca Pierścieni ukazał się dopiero w 1954 roku.
Źródłem inspiracji były legendy. Ale sięgając do mitów greckich i rzymskich, celtyckich i anglosaskich, legend arturiańskich, karolińskich i germańskich, Tolkien powołał do życia własną, na wskroś oryginalną mitologię. To chyba najbardziej jaskrawy przejaw geniuszu pisarza łączącego w sobie wrodzony talent gawędziarza i pomysłowość z cechami prawdziwego badacza, który potrafi czerpać z głębokiej studni literatury i historii.

"Miałem zamiar zespolić w jedną całość mniej lub bardziej powiązane ze sobą legendy - twierdził Tolkien. - Od wielkich, kosmologicznych, po bajeczne opowieści."
Rozmach tego przedsięwzięcia jest oszałamiający.
"To zupełnie tak jakby Homer, zanim przystąpił do napisania Iliady i Odysei, musiał najpierw wymyślić całą grecką mitologię i historię - ocenia jeden ze znawców twórczości Tolkiena. - Jest to z pewnością najbardziej zwarty i drobiazgowo wymyślony świat w historii literatury."
Złożyło się nań wszystko to, kim był Tolkien: twórczym pisarzem, filologiem, historykiem, etnografem, badaczem mitów, geografem, filozofem, artystą. Wszystko, co przeczytał, co wiedział o zachodniej kulturze, o czym marzył i w co wierzył, wykorzystał przy tworzeniu swego fantastycznego świata. Rzeczywistość Środziemia jest obecna również w innych dziełach Tolkiena: w Silmarillionie, Niedokończonych opowieściach i Księdze Zaginionych Opowieści, a także w opowiadaniach dla młodszych czytelników: Rudy Dżil i jego pies, Kowal z Podlesia Większego, Przygody Toma Bombadila.

J. R. R. Tolkien jest jednym z tych nielicznych pisarzy, o których można powiedzieć, że stworzyli własny gatunek literacki. Znajduje licznych naśladowców i od lat inspiruje autorów fantasy. Zajmuje poczesne miejsce w literaturze XX wieku, a niepowtarzalny świat Bilba, Gandalfa i Pierścienia zapisał się trwale we współczesnej kulturze.

[źródło: amber.sm.pl]

---

Urodził się 3 stycznia 1892 roku w Południowej Afryce, w mieście Bloemfountein, w prowincji Wolne Państwo Oranja. Jego ojciec był tam urzędnikiem w filii Banku Lloyda. Po nagłej śmierci męża matka Tolkiena z dwoma synami - trzyletnim Ronaldem i jego młodszym bratem Hillarym - wróciła do Anglii.
Po powrocie przeszła na katolicyzm i w tej religii wychowywała dzieci, mimo sprzeciwu dalszej rodziny. Ona również zaczęła uczyć Tolkiena języków. Zmarła, kiedy miał 12 lat.

Brał udział w I wojnie światowej, w oddziale Strzelców z Lancashire, gdzie był telegrafistą i tłumaczem z niemieckiego. Walczył w bitwie nad Sommą w 1916 r.
Był profesorem języka staroangielskiego na uniwersytecie w Oxfordzie. Przez kilka lat pracował również na uniwersytecie w Leeds. Opublikował ponad 100 prac z dziedziny filologi i literatury dawnej, współpracował przy powstaniu największego słownika języka angielskiego, wydawanego zaraz po I wojnie, Oxford English Dictionary. Znał (w różnym stopniu) ponad 30 języków, głównie wymarłych, języków germańskich i celtyckich. (m.in. niemiecki, łacinę, starożytną grekę, gocki, staroislandzki, nordycki, staroirlandzki, walijski, anglosaski, hebrajski, francuski, rosyjski, fiński, holenderski, włoski i również polski).

Za dorobek naukowy i literacki otrzymał wiele honorowych doktoratów w Holandii, Irlandii, Anglii, Francji i Stanach Zjednoczonych, oraz najwyższe wyróżnienie państwowe - Order Imperium Brytyjskiego, odznaczenie przyznawane najwybitniejszym brytyjskim twórcom i najsłynniejszym osobistościom, którego idea i nazwa jednak wcale nie były mu bliskie. Potępiał on bowiem imperialność i mocarstwowe ambicje, osobiście zaś czuł się bardziej Anglikiem niż obywatelem brytyjskim. W czasie przyznawania tej nagrody poskarżył się na słowa "brytyjskie" i "imperium", i do końca życia nie używał związanego z tym orderem tytułu szlacheckiego.

Zmarł 2 września 1973 roku.
Pochowany jest, wraz z żoną Edith, na katolickim Cmentarzu Wolvercote w Oksfordzie.
Obok nazwisk małżonków widnieją ich wieczne imiona, pochodzącej ze Śródziemia pary bohaterów - Berena i Lúthien.